سیتک نوروز

 

روز نوروز استه نو کتراک مه واشعریده

 له له جو گروون مه واشعریده

نواسه عیارون سیستو مه یتیمه شهر تو

دل مه از تنهایی و از غصه ها و اشعریده

ماسکه معله تو ور مه یک سری بیایی و ده

چونکه جون مه ازی بی معلی یا واشعریده

تاریخچه مختصر تم مکا

روستای تم مکا یا تمبکا

تمبکا ، روستایی است از توابع بخش شيب‌آب شهرستان زابل در استان سیستان و بلوچستان.
تمبکا در سال 1308 توسط کدخدا تاج محمد هراتی نائب الحکومه وقت سیستان در مکان کنونی ایجاد شد
تم مکا جمع تممک است که بمعنای سیلوی زمینی گندم می باشد.
سالار اولیه تم مکا مرحوم حیدر عباس علیو است که اصالتا شیرازی الاصل هستند.
افرادی از طایفه کول کیخا هراتی وسرگزی در این روستا اقامت داشته و دارند.
این روستا در بدو امر توسط مرحوم کربلایی محمد حسین که اصالتا سرگزی هستند و معتمد نائب الحکومه بوده است اداره می شده و مکتب خانه آن صدها فرد با سواد و قرآن خوان را به جامعه تحویل داده است.در دوره ای مشهور بوده است که زن و مرد این روستا با سوادند.بسیاری از علما به واسطه حضور روحانیان اصیل در این روستا به آنجا مسافرت کرده و در مسجد آن به نماز و سخنرانی پرداخته اند.
شاید کمتر روستایی مثل این روستا افراد نخبه به جامعه علمی کشور تحویل داده باشد.بیش از یکصد پزشک  استاد دانشگاه و محقق و اندیشمند یادگاران این روستایند.
فاصله روستا با شهر زابل حدود ده کیلومتر و از سه محور به شهر زابل راه دارد.
گنبذک ، تپه سنگر دو منطقه باستانی در اطراف ده قرار دارند.
فاصله روستا با رود معد حیدر که شاخه ای از هیرمند است حدود یک کیلومتر است.
جولک ،گلیم،قالی بافس،درودگری در این روستا سابقه داشته است.
این روستا اکنون دارای آب برق جاده آسفالت تلفن مسجد مدرسه دهیاری است و خانه عالم و حسینیه 72 تن و کتابخانه آن نیز در حال ساخت می باشد.
قرار داشتن بر سر راه شهرهیرمند و منطقه باستانی کوه خواجه همجواری باروستاهای کول فیروزه ای کیخا از این روستا یک مرکزیت جغرافیایی ساخته است.

این روستا در دهستان محمدآباد قرار دارد و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن (۱۳۶ خانوار) ۴۹۸ نفر بوده است.
این روستا دارای یک شهید بنام شهید جواد علی کول است که بعد از 9 سال مفقود الاثر بودن پلاک وی به روستایش برگشته است. تممکا دارای وبلاگ اختصاصی است و برای آبادانی چشم به بازوان غیرتمند جوانان خود دارد.   بااحترام ندرو

لغات سیستانی

صد واژه سیستانی

صد واژه سیستانی که همگی با حرف میم آغاز می شوند(از بلاگ سیستانیان)

1. مه me من (ضمیر اول شخص مفرد)
2. مه ma ما (ضمیر اول شخص جمع)
3. مهء ma' من (واحد سنجش غلات)
4. مائی mAi ماهی
5. ماتیته mAtita زیوری زنانه
6. ماچه mAcha حیوان ماده
7. ماده گو mAda go گاو ماده
8. ماده پشت mAda pasht مردی که تنها فرزندان دختر دارد (نوعی اهانت)
9. مادیو mAdio مادیان، ماده اسب
10. مار چوشّک mAr chushshak ریز نقش و زبر و زرنگ
11. مارونگ mArong نوعی چوب با خاصیت صابونی
12. ماس mAs ماست
13. ماک mAk لوبیا قرمز
14. مال mAl حیوان اهلی
15. مالستهء mAlesta' مالیدن
16. مائ گو mAe go پستان گاو
17. متّ matt نرسیده، کال
18. موجاز mojAz خوی، سرشت
19. مجّد majjed مسجد
20. مجری mejri صندوقچه
21. مجغول mojqol چیزهای درشت
22. مجگ majg مژه (چشم)
23. مجلینگ mejling مچ پا
24. موجز mojez مدارا
25. مچتی machati فرزند خوانده
26. مئخ me'kh میخ
27. مختو makhtow مهتاب
28. موخته mokhta مانوس، دلبسته
29. میدو me'do میدان
30. مدرازما ma'drAzmA موجودی افسانه ای
31. مئده me'da ریز ریز شده
32. مدل madal عصاره کره حیوانی
33. مدوم medom مدام، همیشه
34. مورچک morchak فلفل قرمز
35. مرده چش marda chash چشم سفید، خیره سر
36. مرده مالوسک marda' mAlusk از پا افتاده، کم توان
37. مردینه mardina مرد (اسم جنس)
38. مرغ اووی marq ovi مرغابی
39. مورنه morna زنگ زده، اکسید شده
40. مور مور mor mor صدای جوشیدن آّب
41. مریکه marika زل زدن، خیره نگریستن
42. مزدور mazdur کارگر
43. مزغ mazq مغز
44. مزغول mozqol بسیار ریز
45. مزوک mozok مزوک
46. مسکه maska کره حیوانی
47. مثلکه mesleke مثل اینکه
48. مشتی mashti مشهدی
49. مشمه meshma مای شامل مخاطب (من + شما)
50. مئشینه meshina گوسفند
51. مقبول maqbul خوش سیما، زیبا
52. مغراض meqrAz قیچی
53. موکّ mokk جوانه زدن
54. موکه moka مادر
55. مکو دنی moko dani رشوه، زیر میزی
56. مئکم ma'kam محکم
57. مل mal خاک رس
58. ملاکه molAka نوعی پروانه
59. مئل ma'l هنگام، موقع
60. ملّاغ mallAq پشتک
61. ملّک mallak نوعی بز بومی سیستان
62. ملّه malla محله
63. مم mam شیرینی (به زبان کودکان)
64. موملائی momlAi داروی محلی درد های عضلانی
65. مئمو me’mo میهمان
66. منا manA همگی، جملگی، کلا
67. منائی manAi کفران نعمت
68. منات manAt اسکناس
69. منتار mantAr چوب دست درویشان
70. منتر mantar قال گذاشتن
71. موند mond تاخیر
72. مندیل mandil دستار، عمامه
73. منشوری manshuri سرشناس
74. منگ mang خمیازه
75. منگال mangAl داس درو
76. موتاش mutAsh وسط
77. مجول mojol ترخون (آناتومی بدن)
78. موج موج muj muj این دست و آن دست کردن
79. مور mor مورچه
80. مورک mowrak لرزش بدن در اثر ترس و سرما
81. موشت musht مشت
82. موشّک mushshak چراغ نفتی کم سو
83. موشکه خدا mushke khodA نوعی حشره
84. مشله mashla کاغذ لوله ای شده
85. موکه moka مادر
86. مو گیر mu gir تل (زیور موی زنانه)
87. مولو molo فلج
88. مویک muya درز باریک
89. مرک marak جانور ریز آبزی
90. مشک mashak کفش دوزک
91. مکو mako ماسوره
92. ملوت malot بی کفایت
93. میار mayAr پناه
94. میارد mayard خمیر
95. میتّ mitt مادگی زن
96. میچینک michinak موچین
97. مئ خوش me’ khosh ملس (مزه)
98. مئده me’da له و لورده
99. مئش me’sh گوسفند مادینه
100. میو کنگی mio kangi میان کنگی (مکان)

فرهنگ لغات سیستانی

1. آئيكه  Aika  : لالائي
2. ام باغ am bAq : هوو
3. ام زلف am zolf  : با جناق
4. باربند  bAr band : اصطبل
5. بانجو bAnjo  : بادمجان
6. بچّوش bachchush  : مارمولك
7. بره bre : برادر
8. براوركي brAvarki  : مسابقه
9. بندوك bandok : قتداق
10. بي بي bi bi : مادر بزرگ
11. بپور ba'pur  : پدر بزرگ
12. پائه pAa : رعد و برق
13. پپّ papp  : شُش
14. پتّوك pottok  : قورباغه
15. پرتّ pratt : شكم
16. پلپلاسي palpalAsi : پرستو
17. پلغوت palqut : طوفان
18. پوتّك puttak  : نوزاد
19. پورزال purzAl : پيرزن
20. تجگي  tajgi : سمنو
21. تروشّ  trushsh : ترش
22. تندور  tandur : تنور
23. ججّ jajj : جوجه تيغي
24. جغر jqar : جگر
25. جلاف jlAf  : خوش بر و رو
26. جولّاكه jollAka : عنكبوت
27. جي جي ji ji  : پستان مادر
28. چپه تو chapa' tow : واژگون
29. چتّ chatt  : چك، تو گوشي
30. چرمت chormet  : بي دست و پا
31. چغوك choqok  : گنجشك
32. چلپاسه  chalpAsa : مارمولك
33. چلپتكي chalpatki : زد و خورد
34. چلّوك  chollok : ريز ماهي
35. چلمه چلو chalma chalow : فرفره
36. چنگول chongol : انگشت
37. چوچّه chuchcha  : جوجه
38. چوچّك chuchchak : نيشگون
39. چوشّك chushshak : پستانك
40. چز چز  chez chez : چيستان
41. خاسر khAsar : پدر زن، پدر مادر
42. خالو khAlu : دائي
43. خراس khrAs : گفت و گو
44. خذمت khezmat  : خدمت
45. خوزگار khozgAr : خواستگار
46. خوش  khosh  : مادر زن، مادر شوهر
47. خوش لوچّه khosh luchcha  : خواهر زن
48. خوله khowla  : جلف، لوس
49. داش dAsh : نانوائي
50. دتّ datt  : پخمه
51. دجگ dajg  : گره
52. ده سوزك da' sozak : شاهي (سبزي)
53. ده ده da' da'  : آبجي
54. دوء  dow : فحش
55. دولاب dowlAb  : دردسر
56. رخص rakhs : رقص
57. ريخ rikh : اسهال
58. رند  rand : رد، اثر
59. زند zend : زندگي
60. زني ze'ni  : زانو
61. سپست spest : يونجه
62. سرچك sar chak : كف زدن (ميمنت)
63. سلّه sella : زنبيل
64. سور sur : بور
65. سولاخ sulAkh : سوراخ
66. سيه تو sia tow  : سيه چرده، سبزه
67. سيكّور sikkor : خارپشت
68. شيمو she'mo : پشيمان
69. شوتك shutk  : شويد
70. غروتّ qrutt  : كشك
71. غزوم  qa'zum : عقرب
72. كُترو  kotru : توله سگ
73. كچول ka'chol : سفال
74. كول kol : آغوش
75. كلوك kolok : معشوقه
76. كملك komalak : كاكلي (پرنده)
77. كوتّ kutt :‌ كر، نا شنوا
78. كول kaval : هندوانه
79. گوچه gocha : بچه
80. گورّ gorr : حلق
81. گورجه gorja  : گرجه
82. گنگر gangar : خرچنگ
83. گنوك ganok  : سخيف
84. گوج gowj  : زنبور
85. گولّه golla  : تيلّه
86. له le : دفعه، بار
87. له له la' la : داداش
88. لش واره lash vAra  : شلخته
89. لكه تو  laka' tow : آويزان
90. لوكّ  lokk  : كلفت، ستبر
91. لموسك lamosk : لُپ
92. لولّك lullak  : حشره
93. مختو makhtow : مهتاب
94. مخته  mokhta : دلبسته
95. مزغ mazq  : مغز
96. منگال mangAl  : داس
97. ناجگ nAjg  : لخته خون
98. نواسه nvAsa : نوه
99. وجگ vajg : بقچه
100. ورجيندوك varjindok : دل نازك

با تشکر از دوست عزیزم که در وبلاگش این لغاتو قرار داد تا بتونیم استفاده کنیم

طنز-مدرازما نوشته ناصر

مدرازما

مَ خورد بودِ خِ گوچَگو نيمِ مَشرَقِ آبادي اَلَسور كورَ بازي مِكَردِ، دورِ ميدوني پَرِ گَز و بوتَه بو، بِگِ روز چَشِ يَكِ از گوچَگو تلَگِ بوتَهَ وَ مَدرازما وَر اَفتي كه لُختِ مادر زاد و شِكل آدم از پَشتِ بو تَه پو بشَ نُ باز زِر بخَزي. تَرس امِ مَ رَ وَر دِشت،خِ داد و بيداد وَ سونِ خونَيَه بِجَستِ. داد مِزَدِه مَدرازما ، مَدرازما
خِ داد و بيداد مَ مردم اَمَ از خونَيه خَ بور شَدِه نُ چاردوگَرد ميدوني رَ پِرَدار بِگرَفتِ ، بوتَهَ رَ يَك وَ يَك پَلتَك مي دادِه ، تا اي كه يَكِه داد بزَ كه بديدو!!!
اِنِ اين جَ زِر خَزيده ، اَمَ وَ سَمتِ صدا كَش كَرده ، يَكِ چوِ دَس خَ مي خواست اَلقَچَكايي بزَنَ وَ طبليو كه دَمِ بديده مدرازما از جا خَ پو بشَه نُ بگَ مَزَ! مَزَ! مِه اَستو!!!! دَمِ كه پو بشَه بديده كه اي خَ مدرازماي نيه !!! اي خَ مَد رضا پسِه كَلونِ كبلايي عباس، امسايه نيم شيبِ خونه مَ استَ

---

سیستانی پاینده باشی هر جا که هستی